BADANIA PSYCHOTECHNICZNE

PODSTAWY PRAWNE OFEROWANYCH BADAŃ

Ustawa z dn. 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym
Ustawa z dn. 06.09.2001 r. o transporcie drogowym
Ustawa o kierujących pojazdami z dnia 05.01. 2011
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz osób wykonujących pracę na stanowisku kierowcy
Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracyRozporządzenie .Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30. 05.1996 r. w sprawie przeprowadzania badan lekarskich pracowników
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 lipca 2010 r. w sprawie rodzajów dokumentacji badań i orzeczeń psychologicznych.


Przebieg badań  

I część – badanie za pomocą kwestionariuszy

Celem tej części jest określenie sprawności intelektualnej, procesów poznawczych (pamięć, spostrzeganie, uwaga) oraz cech osobowości, tj. dojrzałość społeczną (rozumienie norm, samokontrola, przystosowanie) oraz dojrzałość emocjonalną (radzenie sobie w sytuacjach trudnych, zrównoważenie emocjonalne i jego wpływ na ryzyko dezorganizacji zachowania).
Badany otrzymuje arkusz z zadaniami lub pytaniami oraz arkusz, na którym zaznacza wybrane przez siebie odpowiedzi.


II część – testy wykonywane aparatami psychotechnicznymi.


W tej części psycholog ocenia sprawność psychomotoryczną kierowcy, tj. szybkość i adekwatność reakcji oraz koordynację wzrokowo-ruchową.
Badany wykonuje zadania przy pomocy takich aparatów, jak miernik czasu reakcji, aparat krzyżowy, czy stereometr .

Zakończenie

Na zakończenie badany zostaje zapoznany z wynikami przeprowadzonych testów oraz otrzymuje ORZECZENIE psychologiczne o braku lub istnieniu przeciwwskazań psychologicznych do pracy na wybranym stanowisku lub braku lub istnieniu przeciwskazań do jego objęcia.


Czas badania
 -dla kierowców – około 2 godzin
 -dla instruktorów lub egzaminatorów nauki jazdy i prowadzących pojazdy uprzywilejowane  od 2,5 do 3 godzin
  -dla operatorów maszyn, badania wysokościowe – około 1 godziny
  -pozostałe badania od 1-2 godzin

Termin ważności badań psychologicznych i częstotliwość badań
• orzeczenia wydawane w celu stwierdzenia/braku przeciwwskazań do kierowania pojazdami wydajemy na okres 5 lat

• orzeczenia wydawane w celu stwierdzenia/braku przeciwwskazań do kierowania pojazdem uprzywilejowanym lub przewożącym wartości pieniężne wydajemy na okres 5 lat

• termin następnego badania psychologicznego w orzeczeniu wydawanym w celu stwierdzenia/braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy ustalamy według zasady: do 60 r.ż. co 5 lat, powyżej 60 r.ż. co 30 miesięcy
Wyjątkiem od powyższej reguły są instruktorzy i egzaminatorzy badani z zastrzeżeniem art. 34 ust. 6 dającym prawo do skrócenia terminu kolejnego badania „jeśli psycholog uzna, że stan zdrowia osoby badanej wskazuje, na możliwość wystąpienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami przed upływem ustawowego terminu”. Zatem:
• termin następnego badania psychologicznego w orzeczeniu wydawanym w celu stwierdzenia/braku przeciwwskazań do wykonywania czynności instruktora/egzaminatora techniki jazdy ustalamy według zasady: do 60 r.ż. co 5 lat, powyżej 60 r.ż. co 30 miesięcy chyba, że zachodzą warunki art. 34 ust 6 Ustawy.
 Kierowcy wykonujący przewóz drogowy, przedsiębiorcy wykonujący osobiście przewóz na potrzeby własne lub kierowcy przez nich zatrudnieni (według ustawy z dnia 6.09.2001 o transporcie drogowym) podlegają badaniom psychologicznym w wieku:
– do ukończenia 60 lat – co 5 lat
– powyżej 60 roku życia – co 30 miesięcy
Instruktorzy nauki jazdy, egzaminatorzy, kierowcy pojazdu uprzywilejowanego oraz kierujący tramwajem zobowiązani są (Według ustawy z dnia 20.06.1997 Prawo o ruchu drogowym) do odbywania badań psychologicznych, w zależności od wieku kierowcy:
– do ukończenia 65 lat – co 5 lat
– powyżej 65 roku życia – corocznie

JAKIE BADANIA NALEŻY WYKONAĆ?
KIEROWCY Z KATEGORIĄ B PRAWA JAZDY


– kierowcy pojazdów służbowych, nie zatrudnieni na etacie kierowcy ( przedstawiciele handlowi, pracownicy administracji , kadra kierownicza) przechodzą badania w myśl ustawy o medycynie pracy. Badanie jest krótsze i kończy się bezterminowym zaświadczeniem, do przekazania lekarzowi medycyny pracy.

– kierowcy zatrudnieni na etacie kierowcy (kierowcy TAXI, kierowcy – dostawcy, kierowcy pojazdów uprzywilejowanych, kurierzy) przechodzą badania w myśl ustawy o transporcie drogowym i ustawy o kierujących. Badanie jest dłuższe . Kończy się orzeczeniem psychologicznym ważnym maksymalnie 5 lat. Orzeczenie przekazuje się pracodawcy . W przypadku samozatrudnienia trzeba je mieć przy sobie (w przypadku kontroli ITD).

– skierowani decyzją starosty, zawsze są badani na podstawie ustawy o kierujących pojazdami . Badanie kończy się orzeczeniem psychologicznym bez terminu ważności. Należy przedłożyć je w wydziale komunikacji.
KIEROWCY Z KATEGORIĄ C, D, E PRAWA JAZDY:
przechodzą badania w myśl ustawy o transporcie drogowym i ustawy o kierujących. Badanie kończy się orzeczeniem psychologicznym ważnym maksymalnie 5 lat. Orzeczenie przekazuje się pracodawcy lub przedkłada w wydziale komunikacji. W przypadku samozatrudnienia trzeba je mieć przy sobie (w przypadku kontroli ITD.).


BADANIE NA BROŃ


ZAKRES BADANIA PSYCHOLOGICZNEGO NA BROŃ OBEJMUJE:

Określenie poziomu sprawności intelektualnej.
Opis cech osobowości, z uwzględnieniem funkcjonowania w sytuacjach trudnych.
Określenie poziomu dojrzałości społecznej i emocjonalnej.

KTO MOŻE ZDOBYĆ POZWOLENIE NABROŃ?

  • musi mieć stałe miejsce zamieszkania w Polsce
  • posiadać pełną zdolność do czynności prawnych
  • posiadać zdolności fizycznej i psychologicznej do posiadania broni, którą potwierdza orzeczenie lekarskie i psychologiczne
  • uzyskać opinię Komendanta Komisariatu Policji odpowiedniej do miejsca zamieszkania
  • nie może być skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwa umyślne.


 POZWOLENIE NA BROŃ NIE WYDAJE SIĘ OSOBOM

  • Nie mającym ukończonych 21 lat (na wniosek szkoły, organizacji sportowej, Polskiego Związku Łowieckiego albo stowarzyszenia obronnego pozwolenie może być wydane osobie mającej ukończone 18 lat, jednakże tylko na broń służącą do celów sportowych lub łowieckich).
  • Z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej.
  • Wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego.
  • Uzależnionym od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych.
  • Nie posiadającym miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
  • Stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego.
  • Skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe.
  • Skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: przeciwko zdrowiu i życiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia.  

Podstawa prawna: art. 15 ust. 7 Ustawy o broni i amunicji z dn. 21 maja 1999 roku (Dz. U. z 1999, poz.549).


2. Badania sędziów, asesorów sądowych, prokuratorów, kuratorów i komorników sądowych.

Badania psychologiczne osób ubiegających się o sprawowanie urzędu sędziego, prokuratora, asesora, komornika, kuratora sądowego obejmują wywiad bezpośredni oraz obserwację kandydata wraz z zastosowaniem narzędzi diagnostycznych. Na ich podstawie psycholog określa i opisuje cechy osobowości kandydata w zakresie umiejętności poznawczych i społecznych, ze szczególnym uwzględnieniem zdolności do samodzielnego oceniania sytuacji i podejmowania decyzji oraz odporności na stres. Psycholog wydaje zaświadczenie o zdolności kandydata do sprawowania urzędu  w zakresie dotyczącym sprawności psychologicznej Zaświadczenie psychologiczne może być wykorzystane przez kandydata w toku innych postępowań w sprawie powołania do pełnienia urzędu w terminie 12 miesięcy od daty wystawienia. Dla oceny możliwości wykorzystania zaświadczeń w innym postępowaniu w sprawie powołania do pełnienia urzędu przyjmuje się datę zgłoszenia przez kandydata swojej kandydatury w tym postępowaniu.
Podstawa prawna do przeprowadzenia badań:
Sędzia: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 września 2014 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych do objęcia urzędu sędziego (Dz. U. z 2014, poz. 1293)
Asesor sądowy: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 stycznia 2016 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych kandydatów do objęcia urzędu asesora sądowego (Dz. U. z 2016, poz.171)
Kurator sądowy: Ustawa o kuratorach sądowych z dnia 27 lipca 2001 r. (Dz. U. z 2001, nr  98, poz. 1071). Do określenia stanu zdrowia wymaganego do podjęcia obowiązków kuratora zawodowego lub aplikanta kuratorskiego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące przeprowadzania badań kandydatów do objęcia urzędu sędziego.
Prokurator:  Ustawa Prawo o prokuraturze z dnia 28 stycznia 2016 r. (Dz. U. z 2016, poz. 177). Zdolność do pełnienia obowiązków prokuratora określa się na podstawie przepisów dotyczących przeprowadzania badań kandydatów do objęcia urzędu sędziego.

Komornik i asesor komorniczy: Na podstawie Ustawy o komornikach sądowych i egzekucji z dnia 29 sierpnia 1997r. (Dz. U. z 1997, nr 133, poz. 882) zdolność do pełnienia obowiązków komornika stwierdza się w oparciu o przepisy wydane na podstawie Ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 133) regulujące zakres i sposób przeprowadzania badań kandydatów do objęcia urzędu sędziego.

3. Badania inspektorów transportu drogowego.

Badania psychologiczne obejmują w szczególności określenie poziomu rozwoju intelektualnego i opis cech osobowości, z uwzględnieniem funkcjonowania w sytuacjach trudnych, a także określenie poziomu dojrzałości społecznej i emocjonalnej osoby badanej. Badanie ma na celu wykluczyć zaburzenia funkcjonowania psychologicznego.
Badanie psychologiczne wykonywane jest na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę i przeprowadza się je przed wstępnymi badaniami lekarskimi, w terminach przewidzianych dla wykonywania badań lekarskich okresowych, w terminach przewidzianych dla wykonywania badań lekarskich kontrolnych, o ile lekarz przeprowadzający takie badania uzna za wskazane przeprowadzenie badań psychologicznych oraz w przypadku użycia broni palnej niezgodnie z obowiązującymi przepisami.
 
 
Podstawa prawna: Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 lutego 2002 r. w sprawie warunków i trybu przeprowadzania badań lekarskich i psychologicznych w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania czynności inspektora transportu drogowego. (Dz.U. z 2002, nr 12, poz. 117)

4. Badania strażników miejskich i gminnych.

Badanie psychologiczne przeprowadza się w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania czynności strażnika. Badanie psychologiczne obejmuje określenie sprawności intelektualnej, ocenę osobowości ze szczególnym uwzględnieniem funkcjonowania psychologicznego w trudnych sytuacjach, określenie poziomu dojrzałości społecznej i emocjonalnej osoby badanej. Badaniu podlegają osoby ubiegające się o przyjęcie do służby w strażach gminnych oraz osoby pełniące służbę w strażach gminnych (miejskich). Badanie psychologiczne wykonywane jest na podstawie skierowania wydanego przez pracodawcę i przeprowadza się je przed wstępnymi badaniami lekarskimi, w terminach przewidzianych dla wykonywania badań lekarskich okresowych, w terminach przewidzianych dla wykonywania badań lekarskich kontrolnych, o ile lekarz przeprowadzający takie badania uzna za wskazane przeprowadzenie badań psychologicznych.

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 sierpnia 2010 r. w sprawie badań psychologicznych strażników gminnych (miejskich) (Dz. U. z 2010, nr 150, poz. 1012)

5. Badania osób ubiegających się lub posiadających licencję detektywa.

Badanie psychologiczne przeprowadza się w celu oceny zdolności fizycznej i psychicznej do wykonywania czynności w zakresie usług detektywistycznych u osoby ubiegającej się o wydanie licencji detektywa lub osoby posiadającej licencję detektywa.
W badaniu psychologicznym ocenie podlegają: poziom umysłowy, osobowość z uwzględnieniem funkcjonowania w sytuacjach trudnych i poziom dojrzałości społecznej i emocjonalnej.
Badanie ma na celu wykluczyć zaburzenia funkcjonowania psychologicznego.
Osoba posiadająca licencję detektywa podlega okresowym badaniom psychologicznym nie rzadziej niż raz na 5 lat.

Podstawa prawna: Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2011 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się o wydanie albo posiadających licencję detektywa (Dz. U. z 2011, nr 251, poz. 1511)

8. Badanie psychologiczne dla osób ubiegających się lub posiadających licencję pracownika ochrony fizycznej.

Badanie psychologiczne przeprowadza się w celu oceny zdolności fizycznej i psychicznej do wykonywania czynności w zakresie pracownika ochrony fizycznej.
Badanie psychologiczne obejmuje ocenę sprawności intelektualnej, osobowości – z uwzględnieniem funkcjonowania w trudnych sytuacjach, poziomu dojrzałości społecznej i emocjonalnej oraz inne badania psychologiczne, w przypadku stwierdzenia przez psychologa, że są one niezbędne do prawidłowej oceny funkcjonowania psychologicznego osoby ubiegającej się lub posiadającej wpis na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej.

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2013 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się o wpis lub posiadających wpis na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej( Dz. U. z 2013, poz. 1715)

7. Badanie psychologiczne dla osób posiadających prawo lub ubiegających się o kierowanie działalnością gospodarczą, w tym także osób zatrudnionych przy wytwarzaniu i obrocie materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją, wyrobami dla wojska lub policji.

W badaniu psychologicznym ocenia się poziom umysłowy, osobowość z uwzględnieniem funkcjonowania w sytuacjach trudnych i poziom dojrzałości społecznej i emocjonalnej.
Badanie ma na celu wykluczyć zaburzenia funkcjonowania psychologicznego.
Podstawa prawna: Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 sierpnia 2002 r. w sprawie badań psychiatrycznych i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających prawo do wykonywania lub kierowania działalnością gospodarcza albo bezpośrednio zatrudnionych przy wytwarzaniu i obrocie materiami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. ( Dz. U. z 2002, nr 150, poz. 1246)
 
8. Badania osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na nabywanie oraz przechowywanie materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego.

Badaniami psychologicznymi  objęte są osoby zatrudnione przy załadunku, rozładunku i przewozie materiałów wybuchowych oraz osoby zatrudnione w zakładach górniczych: wydawcy MW, górnicy strzałowi oraz inne osoby mające lub mogące mieć styczność z materiałami wybuchowymi.
Badanie psychologiczne obejmuje określenie poziomu rozwoju umysłowego, dojrzałości społecznej i emocjonalnej oraz opis cech osobowości.

Podstawa prawna: Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2003 r. w sprawie badań psychiatrycznych i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na nabywanie oraz przechowywanie materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego.    (Dz. U. z 2003, nr 158, poz. 1536)

9. Badania do licencji pracownika zabezpieczenia technicznego.

Badaniu psychologicznemu podlegają osoby, które wykonują czynności polegające na montażu elektronicznych urządzeń i systemów alarmowych, sygnalizujących zagrożenie chronionych osób i mienia oraz eksploatacji, konserwacji i naprawy w miejscach ich zainstalowania, a także na montażu urządzeń i środków mechanicznego zabezpieczenia oraz ich eksploatacji, konserwacji, naprawy i awaryjnym otwieraniu w miejscach zainstalowania. 
Badanie psychologiczne wykonywane jest też u osoby posiadającej drugi stopień  licencji  i z tego tytułu uprawnionej do opracowywania projektów zabezpieczenia technicznego oraz organizowania i kierowania zespołami pracowników zabezpieczenia technicznego.
Celem badania psychologicznego jest ocena, czy osoba badana posiada zdolność psychiczną do wykonywania zadań pracownika zabezpieczenia technicznego I lub II stopnia.
Badanie psychologiczne obejmuje ocenę sprawności intelektualnej, osobowości – z uwzględnieniem funkcjonowania w trudnych sytuacjach, poziomu dojrzałości społecznej i emocjonalnej oraz inne badania psychologiczne, w przypadku stwierdzenia przez psychologa, że są one niezbędne do prawidłowej oceny funkcjonowania psychologicznego osoby ubiegającej się o licencję pracownika zabezpieczenia technicznego.
Badanie psychologiczne wykonywane jest zgodnie z ogólnymi zasadami badań profilaktycznych. Ponieważ dla pracowników zabezpieczenia technicznego nie zostało dotychczas wydane żadne rozporządzenie określające zakres badań profilaktycznych, lekarz medycyny pracy kieruje na badania psychologiczne na zasadach zawartych w ustawie o zawodzie lekarza, a także w aktach prawnych dotyczących podobnych grup zawodowych (np. dotyczących warunków badania psychologicznego  do licencji detektywa, licencji pracownika ochrony fizycznej, badania pracowników wynikających z art. Kodeksu pracy).

Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 1997, nr 114, poz. 740) oraz Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie wzoru wniosku o wpis na listę kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej, wzoru wniosku o wpis na listę kwalifikowanych pracowników zabezpieczenia technicznego oraz wzoru zaświadczenia o wpisie na te listy (Dz. U. z 2013, poz. 1628).

10.Badania pracowników Służby Leśnej.

Na stanowiska pracowników Służby Leśnej  nie zatrudnia się osób z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w przepisach o ochronie zdrowia psychicznego, lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej oraz osób  wykazujących istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego i  uzależnionych od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych.
W badaniu psychologicznym ocenia się poziom umysłowy, osobowość z uwzględnieniem funkcjonowania w sytuacjach trudnych oraz poziom dojrzałości społecznej i emocjonalnej.
Badanie ma na celu wykluczyć zaburzenia funkcjonowania psychologicznego.

Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 stycznia 2003 r. w sprawie stanowisk, stopni służbowych oraz zasad wynagradzania w Służbie Leśnej (Dz. U. z 2003, nr 11, poz. 123)

11. Badania członków OSP.

Członkowie ochotniczej straży pożarnej, biorący bezpośredni udział w działaniach ratowniczych podlegają bezpłatnym badaniom lekarskim i psychologicznym. 
Badanie psychologiczne  wykonywane  jest na podstawie skierowania wystawionego przez Wójta, Burmistrza, lub Prezydenta Miasta, właściwego ze względu na siedzibę Ochotniczej Straży Pożarnej.

Podstawa prawna: Ustawa o ochronie przeciwpożarowej z dnia 24 sierpnia 1991 r (Dz. U. z 2009, nr 178, poz. 1380) oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie przeprowadzania okresowych bezpłatnych badań lekarskich członków ochotniczej straży pożarnej biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych ( Dz. U. z 2009, nr 210, poz. 1627).

Zmień wielkość liter
Zmień kontrast